على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
763
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و پرىپيكر : كسى كه بهيكل ملك بود و بسيار خوشروى و خوبسيما باشد . و ماهپيكر : كسى كه رويش مانند ماه درخشان بود . پيكرآرا ( paykar - r ) ا . پ . آرايش كنندهء صورت . پيكران ( paykar n ) پ . ج . پيكر . و پيكران درخش : ستارههاى آسمان و باصطلاح صوفيه صور روحانى . و پيكران مانا : عالم برزخ كه ميانهء ملك و ملكوت است . پيكرپرست ( paykar - parast ) ا . پ . بتپرست . پيكرستان ( paykarest n ) ا . پ . عالم برزخ و عالم مثال كه ميانهء ملك و ملكوت است . پيكرگار ( paykar - g r ) ا . پ . نقاش و نقاش آبرنگ كار . پيكرگاو ( paykar - g v ) و پيكرگو ( paykar - gov ) ا . پ . صراحى كه به شكل گاو باشد . پيكركده ( paykar - kade ) ا . پ . بتكده . پىكن ( pay - kan ) ا . پ . پىزن . پيكند ( paykand ) ا خ . پ . موضعى در سمرقند . پيكندن ( paykandan ) ف م . پ . پيوستن و جمع كردن . و در سلك كشيدن . و پىزدن . پيكور ( pay - kur ) ص . پ . بىنشان و نابينا . پيگ ( payg ) ا . پ . پيام و خبر و پيغام و قاصد و خبرآور . پيگار ( payg r ) ا . پ . جنگ و جدال . و قصد و اراده . و پيگار كردن : جنگ كردن و خصومت نمودن . پيگارپرستان ( payg r - parast n ) ا . پ . مردمان جنگجو . پيگارجوى ( payg r - juy ) ص . پ . آرزومند جنگ . پيگارسان ( payg r - s n ) ا . پ . در شعر بمعنى پيگارستان . پيگارستان ( payg rest n ) ا . پ . جاى و محل جنگ . پيگاه ( payg h ) ا . پ . بامداد و صبح و پگاه . پيگو ( peygov ) ا خ . پ . نام ملكى از ممالك چين و نام پادشاه آن ملك . پيگور ( paygur ) ا . پ . پا و قدم . و دم خر . پيل ( pil ) ا . پ . فيل كه حيوانى است چارپا از جنس پستاندار و پوست آن بسيار ستبر و بزرگترين حيوانات برى كه از چهار تا پنج متر ارتفاع دارد و امروز سه قسم از آن در كرهء ارض موجود است : يك قسم در افريقا و دو قسم در آسيا و اين حيوان بسيار مطيع و منقاد مىباشد و انسان را در شكار و در جنگ و در حفر زمين اعانت نموده امداد مىكند و مر او را خدمت مىنمايد و در بعضى ممالك فيل را جهت ضبط آلتهاى مدافعهء آن كه عاج مىنامند صيد مىكنند . و خرطوم فيل عبارتست از بينى درازى كه منتهى شده بيك قسم انگشت بسيار قابل انعطافى و آن را به كار مىبرد در اجراى بسيارى از مقاصد و اعمال خود و نيز در مدافعه . و نيز پيل : پاشنه . و كيسه و خريطه . و گره و آماس غدهاى شكل . و پيل آبكش : ابر . و پيل افگندن : مغلوب كردن . و پيل محمود : نام پيل بزرگى كه ابرهه پادشاه حبشه هنگامى كه براى ويران كردن مكهء معظمه آمده بود سوار بود . و پيل محمودى : پيلى كه سلطان محمود غزنوى در سفر هندوستان سوار بود . و پيل معلق در هوا و يا پيل هوائى : ابر . پيلارام ( pil r m ) ا خ . پ . نام حصارى عظيم و بزرگ . پيل امرود ( pil - amrud ) ا . پ . قسمى از امرود . پيلاو ( pil v ) ا . پ . پلو و غذائى لذيذ كه از برنج سازند . پيل باران ( pil - b r n ) باران درشت و بزرگ قطره . پيلبالا ( pil - b l ) ا و ص . پ . بزرگ جثه مانند پيل و تناور . و متكبر و مغرور . و خرمن غلهء كوفته ناشده . پيلبان ( pil - b n ) ا و ص . پ . پرستار و خدمتگزار پيل . پيلبانى ( pil - b ni ) ا . پ . خدمتگزارى و پرستارى پيل . پيلبند ( pil - band ) ا . پ . حركتى از بازى شطرنج كه در پس پيل دو پياده قرار دهند تا مانع از آمدن مهرهء حريف باشد . پيلپا ( pil - p ) ا . پ . حربهاى مر زنگيان را . و نوعى از قدح بزرگ شرابخورى و ستونى كه سقف بر آن قرار مىگيرد . و داء الفيل . پيلپايه ( pil - p ye ) ا . پ . ستونى از گچ و سنگ كه بر بالاى آن پايههاى طاق را گذارند . پيلپيكر ( pil - paykar ) ص . پ . شبيه به پيل . و بزرگ جثه مانند پيل . پيلتن ( pil - tan ) ص . پ . تناور . و اسب بزرگ جثه . و ا . خ . رستم . پيلتهپيچ ( pilte - peyc ) ا . پ . به زبان روستائى هر چيز تابيده شده مانند فتيله . پيلدندان ( pil - dand n ) ا و ص . پ . دندان پيل و عاج . و آنكه نابهاى وى مانند